Shapcy.com

AJAX tekniği, birçok web uygulamasına adeta yeni bir hayat verdi. Öyle güzel yerlerde kullanıldı ki; uygulamalarını hızı, kullanılabilirliği çok iyi bir biçimde arttırıldı. Masaüstü programlarına meydan okuyan uygulamalar da yine bu tekniğin iyi kullanılmasıyla geliştirildi. Ama bunun yanında her işlemi AJAX tekniğiyle yapmaya kalkıp bu işin cılkını çıkaranlar da olmadı değil…

Bu konuyla ilgili Eburhan arkadaşımızın Ajax-Tr‘de yazdığı güzel bir yazıyı paylaşmak istiyorum öncelikle:
Ajax Ne Gibi Durumlarda Kullanılmalı?

Yazıda Eburhan arkadaşımız Ajax’in nerelerde kullanıldığında bize yarar getireceğini örnekle çok açık anlatmış. Bunlara eklemeler de yapılabilir tabiki… Ama şimdi sizinle asıl paylaşmak istediğim Alfa Yayınları’ndan piyasaya sürülmüş olan “AJAX” adlı kitaptaki bu konuyla ilgili olan kısım. Bu bahsettiğim kısımda Michael Mahemoff adlı bir yazılım geliştiricinin bu konu hakkındaki tanımlamalarına yer verilmiş:

Ajax Prensipleri

Yeni bir Web uygulaması modeli olarak Ajax hala bebeklik çağındadır. Bununla birlikte birçok Web geliştiricisi bu yeni gelişmeye bir mücadele olarak girmiştir. Mücadele, bir Ajax Web uygulamasını neyin iyi yapacağı ile neyin kötü veya alelade yapacağını tanımlama mücadelesidir. Bir yazılım geliştirici ve kullanılabilirlik uzmanı olan Michael Mahemoff (www.mahemoff.com) burada tekrarlamamıza değecek olan, iyi Ajax uygulamarının birçok ana noktasını tanımlamıştır:

• En az trafik: Tüm Ajax uygulamaları sunucuya ve sunucudan mümkün olan en küçük bilgiyi almalı ve göndermelidir. Kısacası Ajax, istemci ve sunucu arasındaki trafiği en aza indirebilir. Ajax uygulamanızın gereksiz bilgileri gönderip almadığından emin olmak ona sağlamlık katar.
• Sürprize yer vermemek: Ajax uygulamaları tipik olarak geleneksel Web uygulamalarına göre farklı kullanıcı etkileşimi modelleri sunar. Tıkla ve bekle Web standardının tersine bazı Ajax uygulamaları sürükle ve bırak veya çift tıklama gibi diğer kullanıcı arabirimi paradigmalarını kullanır. Hangi etkileşim modelini seçerseniz seçin tutarlı olun ki, kullanıcı bir sonraki adımda ne olacağını bilsin.
• Uygulanan konvansiyonlar: Kullanıcılarınızın aşina olmadığı yeni kullanıcı arabirimleri keşfederek zaman harcamayın. Yoğun şekilde geleneksel Web uygulamalarından ve masaüstü uygulamalarından ödünç alın, böylece öğrenme eğrisi minimum olsun.
• Dikkati dağıtmayın: Döngüsel animasyonlar ve göz kırpan sayfa kısımları gibi gereksiz ve dikkat dağıtıcı sayfa elemanlarından kaçını. Bu gibi süsler kullanıcıyı gerçekleştirmeye çalıştığı şeyden uzaklaştırır.
• Erişilebilirlik: Ana ve ikinci sıradaki kullanıcılarınızın kim olacağını ve Ajax uygulamalarınıza en çok ne şekilde erişeceklerini düşünün. Kendinizi köşeye sıkıştırarak beklenmeyen yeni bir kitlenin dışında kalmasına izin vermeyin. Kullanıcılarınız eski tarayıcıları veya özel yazılımları kullanıyor olacaklar mı? Zamanında önce bunu bildiğinizden emin olun ve buna göre plan yapın.
• Tam sayfa indirmelerinden kaçının: İlk sayfa indiriminden sonraki tüm sunucu iletişimi Ajax motoru tarafından yönetilmelidir. Kullanıcı deneyimini bir yerde küçük bir veri miktarını indirirken diğerinde tüm sayfayı indirerek yıkmayın.
• Önce kullanıcı: Ajax uygulamalarını her şeyden önce kullanıcıları düşünerek tasarlayın. Tamamlanması kolay yaygın kullanım durumlarını gerçekleştirmeye çalışın ve reklamlar ve sıkı efektleri nasıl yerleştireceğiniz ile ilgili düşüncelere kapılmayın.

Tüm bu prensiplerdeki ortak nokta kullanılabilirliktir. Ajax temel olarak kullanıcıların Web deneyimini geliştirmekle ilgilidir; arkasındaki teknoloji son tarafa çok az anlam ifade eder. Bahsedilen prensiplere bağlı kalarak Ajax uygulamanızın kullanışlı ve kullanılabilir olacağından emin olabilirsiniz.

Bu kitabı satın alalı yaklaşık 10-15 gün olmasına rağmen yeni yeni okumaya başlıyorum. Çeviri bir kitap olmasından dolayı bazı yerlerde sıkıntı çekilebiliyor ama genel itibariyle konunun işlenişi gayet iyi. Kitabın içeriği de zaten dopdolu.

Tavsiye ederim

Ajax / Herkes İçin! Nicholas C. Zakas/ Jeremy McPeak/ Joe Fawcett